HAWO wormenkwekerij Borgercompagnie
Vele sportvissers hebben al de weg gevonden naar wormenkwekerij Hamstra (HAWO)in Borgercompagnie. Op deze pagina presenteert HAWO hun bedrijf en wordt een indruk gegeven hoe het proces van wormen kweken verloopt. En natuurlijk ook enkele tips voor ons sportvissers. De familie Hamstra is een van oorsprong Friese familie die in 1988 in Oost-Groningen is komen wonen. Vroeger had de fam. Hamstra een transportbedrijf maar sinds de broodwinning daarin terug liep, gingen ze zich steeds meer toeleggen op het kweken van wormen. Over het kweken van wormen hadden ze behoorlijk wat kennis opgebouwd en op kleine schaal begonnen ze met de kweek. Al snel groeiden hun activiteiten op dit gebied en ging er zoveel tijd in zitten, dat in 2005 het besluit werd genomen om een eigen bedrijf te starten. Zo zag de firma HaWo het levenslicht.
familie Hamstra voor hun bedrijf.
Na de start van het bedrijf in Borgercompagnie, sloeg direct daarna het noodlot toe. Hun zojuist volledig gerenoveerde boerderij werd door brand verwoest. Nadat na deze tegenslag hun leven weer enigszins op orde was, zijn ze opnieuw gestart en werd een volledig nieuwe woning + bedrijfspand gebouwd op dezelfde locatie. Die nieuwbouw was in 2006 gereed en sindsdien is HaWo bv in vol bedrijf. De wormen die worden gekweekt worden op grote schaal geëxporteerd naar Amerika en Ethiopië. Maar ook worden de wormen aan huis verkocht aan sportvissers en visverenigingen. HaWo is gespecialiseerd in de kweek van Dendrobena, ook wel de “springworm” genoemd.
Dedrobena
Hoe gaat de wormenkweek in zijn werk: De wormenkweek start met het paringsproces. Wormen zijn hermafrodiet, dwz tweeslachtig. Wel moeten ze paren om tot voortplanting te komen. Na de paring produceren beide wormen een cocon. Uit deze cocon wordt na zo’n 65 dagen de jonge worm geboren (bij ideale omstandigheden). Deze jonge wormen worden in een tijdsbestek van 6 maanden opgekweekt naar een volwassen worm. Dat gaat niet zomaar, want: - Iedere week moeten de wormen gevoerd worden. - Iedere 2 weken moet schone grond aan de kweekbakken worden toegevoegd. - Iedere 6 weken moeten de wormen worden afgezeefd en moeten ze volledig schone grond hebben.
De zeefmachine
wormensex
een jonge worm wordt geboren uit een cocon
De wormen worden gekweekt in speciale grond die “bedding”wordt genoemd. Erg belangrijk is dat de zuurgraad van deze grond juist is. De pH-waarde moet liggen tussen de 5,5 en 6,5. De wormen worden gevoerd met 2 soorten voer: zogenaamd “slib”, een afvalproduct afkomstig is van Hak groentenconserven en een meelsoort met een specifieke samenstelling. Deze voedingsstoffen worden gemengd en met een sproeier bovenop de kweekbakken gespoten. Tijdens de kweek van de wormen ontstaat het bijproduct wormenhumus (Vermeco), ook wel vermiculture genoemd. Dit is een 100% biologisch product dat rijk is aan stikstof, fosfaat, kalium. Deze wormenhumus is een kwalitatief hoogwaardige aarde, zeer geschikt als plantenvoeding en het werkt langdurig. Het is bijvoorbeeld ideale grond voor rododendrons en coniferen maar ook voor kuipplanten en reparatiewerk aan gazons. Zo wordt dit product veel gebruikt voor reparatie van greens op golfbanen
Vermeco wormenhumus
kweekbakken in de kwekerij
Hawo kan voor een gering bedrag ook kweek/bewaarbakken voor thuis leveren
Voor ons sportvissers de volgende wetenswaardigheden: De ideale bewaartemperatuur voor de wormen is zo tussen de 10 à 15 gr. Celsius. Het is niet nodig om wormen in de koelkast te bewaren. Wormen kunnen slecht tegen temperatuurschommelingen. Probeer de temperatuur zo stabiel mogelijk te houden. Dus ook aan de waterkant, zeker als je de (restant)wormen mee naar huis wilt nemen. Zet de wormen nooit in de zon; ze gaan dan in mum van tijd dood. Ook niet blootstellen aan hoge temperaturen, want temperaturen boven de 25 gr zijn dodelijk voor wormen. voor wormen in goede conditie kun je het beste regelmatig een nieuwe portie kopen. Koop bij voorkeur niet meer dan je in 2 à 3 weken nodig hebt. Als je wormen toch wat langduriger thuis wilt bewaren, bewaar de wormen dan in een zogenaamde platte kweekbak. Het is belangrijk dat er voor de wormen een behoorlijke grondoppervlakte is. Het is niet nodig om véél grond toe te voegen. Als je een kweekbak gebruikt, moet er verlichting boven de bak zijn. Deze moet 24 uur per dag branden. Zorg dat de wormen niet in het donker komen, want dan gaan ze aan de wandel. Als je de wormen langere tijd bewaart, ververs dan regelmatig de grond en bewaar niet meer dan zon 40 (grote) wormen per liter grond. Meer kán wel, maar alleen voor korte tijd. Zorg dat de vochtigheidsgraad van de grond goed is. Dit is erg belangrijk. De grond heeft de juiste vochtigheidgraad als je, door flink samen te knijpen, er een bal van kan maken. Deze bal moet echter ook weer makkelijk uit elkaar vallen. Komt er water uit de grond bij het samenknijpen, dan is de grond te nat en moet er droge grond worden toegevoegd! Heb je problemen dat de wormen uit de bak willen kruipen? Dan is er iets mis met de grond: óf de grond is te nat, of de grond is te oud en is verteerd door de wormen. Zie te tips hiervoor mbt vochtigheid en tijdig verversen van de grond. 1 kilo wormen bevat zo’n 600 a 700 wormen. Mestpieren kun je ook (tijdelijk) in deze grond bewaren. Ze zijn dan mooi schoon en “zeefbaar”. Bewaar ze echter niet langer dan maximaal een week in deze grond. Veel tips staan ook in het “groene boekje”. De officiële titel van dit boekje is “wormen kweken doe je zo” (ISBN:13 9789081092210, Uitgeverij Vistips - Loenen ad Vecht) Prijzen 1 liter (bami-bak) grote viswormen €10,- 1 liter (bami-bak) mix wormen €8,00 250 cc kleine wormen €5 (dit zijn schone wormen, dus zonder grond) wormengrond met voeding €1 per liter De firma HaWo is van maandag tot en met zaterdag geopend. De openingstijden zijn van 9.00 tot 19.00 uur. Wormen zijn altijd op voorraad, voor grote hoeveelheden graag van tevoren bellen. Veel informatie is ook op te vinden op de website:www.hawowormenkwekerij.nl Adresgegevens: HAWO bv. Fam. J.M. Hamstra Borgercompagnie 101 9631TE Borgercompagnie Tel: 0598-627187 e-mail: J.Hamstra@kpnplanet.nl